Μια βόλτα στην Αθήνα από τον Μπύθουλα έως τη Βρομολίμνη

…Κι όμως, δεν πρόκειται για κάποια περίεργη αργκό αλλά για παλαιότερα τοπωνύμια ορισμένων περιοχών της πρωτεύουσας...

Στα 175 χρόνια της νεότερης ιστορίας της, η Αθήνα άλλαξε πολλές όψεις. Από το 1834, οπότε και ανακηρύχθηκε πρωτεύουσα του νεοσύστατου ελληνικού κράτους, η πόλη άρχισε σταδιακά να μετατρέπεται από αγροτικός οικισμός σε αστικό κέντρο. Οι καλλιεργήσιμες εκτάσεις της έγιναν οικοδομικά τετράγωνα, τα ποτάμια και τα ρέματα της δρόμοι κ.ο.κ. Αν υπάρχει, ωστόσο, κάτι που θυμίζει το παρελθόν της, αυτό είναι σίγουρα οι προγενέστερες ονομασίες διαφόρων τοποθεσιών της. Διανύοντας, λοιπόν, μία διαδρομή από το ιστορικό κέντρο έως τη Βουλιαγμένη, θα αναφερθούμε στις πιο αθυρόστομες και χιουμοριστικές από αυτές.

Ξεκινώντας από τα δυτικά, συναντούμε τον Μπύθουλα που δεν είναι άλλος από τη σημερινή συνοικία του Κολωνού. Ο Μπύθουλας (αλλά και Βύθουλας ή Βούθουλας) έγινε γνωστός ως τόπος καταγωγής της Μαντάμ Σουσού του Δ. Ψαθά. Κατά ορισμένους, η ονομασία της συνοικίας προέρχεται από την αρβανίτικη λέξη «μπίθας ή μπύθας» (=οπίσθια, κώλος). Κατ’ άλλους, από τον ελληνικό «βυθό», καθώς η περιοχή βρισκόταν σε χαμηλό επίπεδο και συγκέντρωνε λιμνάζοντα νερά. Κοντά στον Μπύθουλα υπήρχε η τοποθεσία Χεσμένο Λιθάρι ή Χεζολίθαρο, που με τον καιρό μεταβλήθηκε στο κοσμιότερο Χρισμένο ή Χρυσωμένο Λιθάρι. Πρόκειται για το σημείο ανάμεσα στον Κεραμεικό και το Μεταξουργείο.

Προχωρώντας προς το Σύνταγμα, η κοσμική οδός Βουκουρεστίου, όπου σήμερα βρίσκονται οι ακριβότερες βιτρίνες της πόλης, δεν ήταν παρά ένα ρέμα, το οποίο οι Αθηναίοι με τη γνωστή σαρκαστική τους διάθεση αποκαλούσαν Χεζοπόταμο. Για την ονομασία αυτή ενδεχομένως ευθύνεται η ύπαρξη των παρακείμενων βασιλικών στάβλων.

Κατηφορίζοντας προς την παραλία, οι μεγάλες εκτάσεις στην περιοχή του Φαληρικού Δέλτα, που χρησιμοποιούνταν και ως βοσκοτόπια, βαφτίστηκαν Βοϊδολίβαδο για προφανείς λόγους.

Τέλος, η μυστηριώδης λίμνη της Βουλιαγμένης είχε χαρακτηριστεί και ως Βρομολίμνη, πιθανόν λόγω των σκοτεινών και στάσιμων νερών της.

ΛΕΖΑΝΤΑ:

Αθήνα, περίπου 1910. Απεικονίζεται η οδός Σκουφά ανάμεσα στις οδούς Αμερικής (αριστερά) και Ομήρου (δεξιά). Διακρίνονται, επίσης, ο καθολικός ναός του Αγ. Διονυσίου (δεξιά της Ομήρου), η παλιά Βουλή, αλλά και το σημερινό κοινοβούλιο (αριστερά). (Φωτογραφικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη).